De pijn van een verlies

Geregeld krijg ik de vraag of het normaal is dat de pijn van een verlies erger wordt naarmate de tijd verstrijkt.

Laat ik beginnen met te benoemen dat geen twee mensen hetzelfde zijn en ieder op zijn eigen manier met zijn emoties om gaat.

Veel mensen die in een rouwproces zitten ervaren dat naarmate de tijd verstrijkt het gemis groter wordt.

Er komt een moment dat je je, meer als voorheen, realiseert dat je de ander nooit meer zult zien, nooit meer zult horen, niet meer lijfelijk kunt bezoeken, niet meer samen kunt lachen, samen kunt huilen, dingen met elkaar kunt bespreken, niet meer om advies kunt vragen of samen nog eens met elkaar kunt discussiëren of ruzie maken.

Ik hoor mijn cliënten wel eens zeggen dat ze zich overspoeld voelen door emoties en eenzaamheid en dat het lijkt alsof ze een dagelijks gevecht voeren met de innerlijke pijn die ze voelen. Het is uitputtend en het kan voelen alsof je helemaal op jezelf wordt teruggeworpen.

Het is goed om te beseffen dat hoe moeilijk het ook is, al deze gevoelens onderdeel zijn van je rouw en herstelproces.

Het sociale netwerk lijkt hier en daar af te brokkelen en daar waar het niet het geval is kun je je wel eens afvragen of er nog verbinding is.

Je begrijpt soms je omgeving niet en je omgeving lijkt soms jou niet te begrijpen. Maar het is niet altijd wat het lijkt. Soms vinden mensen het moeilijk om je te benaderen omdat ze bijvoorbeeld niet de moed hebben om te vragen hoe het op dit moment met je gaat en of je het wel allemaal redt in je eentje. Want stel je voor dat je zou zeggen dat het echt niet goed met je gaat…

Er wordt wel eens gedacht dat mensen die rouwen een soort van oplossing verwachten of dat ene woord of die ene zin die hun helemaal tot troost kan zijn. Laat ik het dan maar meteen benoemen, die oplossing, dat woord en die zin, zijn er niet. Mensen die rouwen verwachten dat ook niet van je. Een luisterend oor is vaak al voldoende.

Het is fijn als een ander de telefoon pakt, hulp aanbiedt of eens bij je binnenloopt, maar het is ook goed om je als rouwende te realiseren dat het initiatief tot contact ook vanuit jezelf kan en mag komen. Je hoeft niet alles alleen te doen. Er zijn momenten dat je ongetwijfeld hulp wil vragen en op andere momenten wil je mogelijk liever alleen zijn met al je herinneringen en gedachten of wil je juist je verdriet de baas zijn.

Hoe het dan ook voor jou mag zijn, doe het op je eigen manier en in je eigen tempo. Geen twee rouwprocessen zijn hetzelfde, iedereen is uniek en wat voor de een werkt hoeft voor jou niet zo te werken.

Vind de kracht om verder te gaan, dat mag alleen maar het hoeft niet!

Emoties en gevoelens in een rouwproces

We spreken niet graag over rouw of verliessituaties want het past niet bij onze dromen, bezigheden en toekomstbeeld.

Als een dierbare of iets dierbaars voor je wegvalt, zul je er doorheen moeten. Een rouwproces heeft tijd nodig en kost veel energie. Hoelang het duurt, is voor iedereen anders, geen verlies is hetzelfde en je kunt het proces niet versnellen. Het lijkt wel of je in een emotionele achtbaan terecht bent gekomen waarbij je emoties per moment kunnen verschillen. Het zijn moeilijke, maar normale reacties op het verlies dat je overkomen is.

Om je her-erkenning te geven van hetgeen je kunt voelen, schets ik hieronder een beeld van diverse reacties:

□ Verdriet en eenzaamheid

□ Verdoving, je kunt het niet geloven.

□ Wanhoop, wat heeft het leven nog voor een zin?

□ Angst en paniek, je weet niet hoe nu verder te gaan

□ Opstandigheid, waarom moest dit gebeuren?

□ Boosheid, je voelt je in de steek gelaten, te kort gedaan

□ Schuldgevoelens/zelfverwijt, had ik maar….

□ Opluchting

 

Naast de genoemde emoties kunnen ook lichamelijke reacties optreden. Ook dit hoort bij het rouwproces. Enkele lichamelijke reacties kunnen zijn:

□ Moeite om in slaap te komen of kunnen doorslapen.

□ Moeite met concentreren en vergeetachtigheid

□ Intense moeheid

□ Lusteloosheid en gebrek aan energie

□ Verminderde eetlust

□ Verlies van sexuele verlangens

□ Een ‘’wezenloos gevoel’’.

 

Steun van je omgeving, is heel belangrijk!

Bovengenoemde emoties, reacties en gedachten wisselen elkaar af en zullen over het algemeen geleidelijk minder worden. Hierdoor zul je in staat zijn aan je veranderde toekomstbeeld te gaan werken en uiteindelijk opnieuw evenwicht in je leven gaan vinden.

Het is belangrijk om steun en hulp te durven vragen aan je omgeving, ook al heb je misschien de neiging om je naasten te ontlopen en jezelf van hun af te sluiten. Mogelijk vraag je je af of er überhaupt wel iemand rondloopt die je echt begrijpt, waardoor je het gevoel kan hebben dat je er alleen voor staat. Sommige naasten weten heel goed hoe ze je kunnen helpen en ondersteunen. Maar soms lukt dit ook niet en komt hun hulp onbedoeld verkeerd bij jou over. Het is soms ook moeilijk in te schatten voor iemand, wat je allemaal doormaakt en waar je precies behoefte aan hebt. Als je zelf je gevoelens meer kunt/gaat uitspreken, lukt het de ander vaak beter om bij je aan te sluiten en hierdoor meer van steun zijn.

Verdriet na overlijden

Verdriet na overlijden                                                                                     

Je had je leven zo anders bedacht en opeens komt daar een eind aan, het zet een definitieve streep door de toekomst zoals jullie die samen voor ogen hadden. Het leven om je heen gaat door, maar voor jou lijkt het alsof de wereld stil staat. Je voelt letterlijk de pijn in je hart. Verdriet overkomt iedereen maar voor veel mensen is niet duidelijk wat ze kunnen verwachten. Verlies kun je niet meten of wegen, het is zo erg als het voelt voor jou, op dat moment.Jouw manier van rouwen heeft te maken met wie je bent, hoe je geleerd hebt je te hechten aan anderen en met verlies om te gaan. Het heeft ook te maken met de band die je hebt gehad met de overleden persoon en hoe hij of zij overleden is. Het kan zijn dat je soms jezelf niet meer herkent. Je was vroeger bijvoorbeeld nooit zo knorrig of kortaf. Ook kun je last hebben van lichamelijke klachten zoals pijn in je nek en schouders, misselijkheid of slecht slapen. Naast negatieve gevoelens als angst, boosheid of wanhoop, kun je ook positieve gevoelens als liefde en soms ook opluchting ervaren, omdat je dierbare verder leed bespaard is gebleven. Gedachten als: ‘Ik moet sterk zijn’,‘niemand begrijpt me’ of ‘voor mij hoeft het niet meer’ komen vaak voor. Verdriet na verlies gaat niet over, je leert ermee leven.

Maar wat is rouwen nu eigenlijk? En hoe doe je dat dan? Rouw is het antwoord dat je geeft op het verlies van die dierbare. Je hebt je aan hem of haar gehecht en nu moet je leren leven met het grote gemis. Iedereen gaat een andere weg in het landschap van de rouw. Er is geen goed of fout in de rouw. Jij rouwt zoals jij rouwt. Wel is het belangrijk om te onderzoeken of jouw manier van rouwen je helpt of niet helpt. Je kan stil staan bij hoe je reageert op het verlies, hoe je omgaat met je gevoelens en gedachten, hoe je zorgt voor jezelf en of je je door je omgeving gesteund voelt of niet. En wat je daarin kunt en wilt veranderen. Verlies overkomt je, rouw verwerken doe je. Maar is dat wel zo? Kun je spreken van verwerking of is het meer overleven en doorleven?

Als je verdriet zou overleven, heeft dat dan meer te maken met vergeten of herinneren? De meningen kunnen hierover verschillen, maar het is een feit dat de dierbare waarvan je altijd veel hebt gehouden, altijd een deel van je leven zal blijven.Het is hard werken om met vallen en opstaan om te leren gaan met de nieuwe werkelijkheid, een leven zonder degene waar je zoveel van houdt. De pijn is te groot om te voelen, je doet wat je moet doen, het voelt alsof je geen keuzes meer hebt. Langzaamaan ga je steeds meer beseffen wat ‘voor altijd’ betekend..

De rollercoaster waar je dan inkomt, heeft geen draaiboek, het overkomt je en je zult zelf, hoe moeilijk ook, een weg kiezen om hierdoor heen te gaan. Je kunt rouwen niet verkeerd doen, het is zoals het is. Als je daarbij hulp nodig hebt, durf er dan om te vragen. Want al lijkt het nu helemaal niet zo, er komt een moment dat je je stap voor stap opnieuw evenwicht wil vinden en richting en betekenis wil geven aan je veranderde toekomst. Ik wens je daarbij veel kracht toe en hoop dat je dit doet op een manier die aansluit bij jouw wensen en op een wijze die bij jou past.

Vergeet niet dat wie je in je hart bewaart daar altijd zal blijven zitten.