”Je moet het proberen te accepteren.”
“Je moet het een plekje geven.”
Het zijn woorden die mensen na een ingrijpend verlies regelmatig te horen krijgen. Vaak goedbedoeld, maar ze kunnen ook weerstand, verdriet of zelfs boosheid oproepen.
Want hoe kun je accepteren dat je geliefde partner is overleden? Dat iemand die zo belangrijk voor je was, er nooit meer zal zijn? Dat het leven dat jullie samen hadden en de toekomst die jullie voor ogen hadden, voorgoed zijn veranderd?
Misschien denk je: Ik wéét dat het niet meer anders wordt. Maar dat betekent toch niet dat ik het kan accepteren?
En daar zit precies een belangrijk verschil.
Wat bedoelen we eigenlijk met accepteren?
In het dagelijks leven gebruiken we het woord accepteren vaak wanneer we ons ergens bij neerleggen of ergens vrede mee hebben.
Maar binnen de rouwpsychologie wordt met acceptatie doorgaans iets anders bedoeld.
Het gaat niet over goedvinden wat er is gebeurd. Het gaat onder andere over het erkennen van de werkelijkheid van het verlies en het geleidelijk leren bevatten van wat die werkelijkheid betekent.
Dat klinkt misschien als een klein verschil, maar voor iemand die rouwt kan het een wereld van verschil zijn.
Je kunt verstandelijk heel goed weten dat je partner nooit meer thuiskomt, terwijl je nog steeds automatisch denkt: Dat moet ik straks even vertellen.
Je weet wat er is gebeurd, maar emotioneel is die werkelijkheid soms nauwelijks te bevatten.
En zelfs wanneer het besef steeds meer doordringt, kun je het overlijden nog altijd verschrikkelijk en oneerlijk vinden.
De werkelijkheid erkennen is niet hetzelfde als er vrede mee hebben.
Moet je eerst accepteren voordat je verder kunt?
Er wordt nogal eens gesproken over acceptatie alsof het een noodzakelijke stap is die je moet zetten voordat je verder kunt.
Maar rouw verloopt niet volgens een vaste volgorde.
Je kunt je dagelijkse leven weer oppakken, terwijl je emotioneel nog volop worstelt met het verlies.
Je kunt nieuwe keuzes maken, ergens plezier aan beleven of opnieuw plannen maken, terwijl je tegelijkertijd blijft verlangen naar het leven dat je bent kwijtgeraakt.
En andersom kun je heel goed beseffen wat er is gebeurd, maar toch moeite hebben om je weg te vinden in het dagelijks leven.
Erkennen, voelen en verder leven lopen vaak door elkaar heen. Het ene hoeft niet eerst afgerond te zijn voordat er ruimte kan ontstaan voor het andere.
Je hoeft dus niet eerst een bepaald punt van acceptatie te bereiken voordat je voorzichtig kunt ontdekken hoe je verder wilt leven.
Maar hoe leef je verder met iets wat je nooit hebt gewild?
Misschien is dat wel de moeilijkste vraag.
Want begrijpen dat je de werkelijkheid niet kunt veranderen, betekent nog niet dat je weet hoe je ermee moet leven.
Je kunt blijven verlangen naar wat er niet meer is. Boos zijn over wat je is overkomen. Verdriet voelen over alles wat je samen nog had willen meemaken.
En tegelijkertijd merken dat het leven doorgaat en dat je daarin opnieuw je weg moet zien te vinden.
Dat kan een enorme innerlijke strijd geven.
Misschien voelt het alsof je de ander tekortdoet wanneer je weer geniet. Alsof verdergaan betekent dat je het verlies achter je laat of dat je je erbij neerlegt.
Maar verder leven betekent niet dat je het overlijden goedkeurt.
Het betekent ook niet dat je minder van iemand houdt of dat het gemis verdwenen moet zijn.
Het betekent dat je gaandeweg kunt onderzoeken hoe je wilt leven met een werkelijkheid die je zelf nooit zou hebben gekozen.
Soms begint dat heel klein. Met opnieuw structuur vinden in je dagen, ontdekken wat je nodig hebt of voorzichtig ruimte maken voor iets waar je plezier aan beleeft.
Op andere momenten vraagt het juist aandacht voor het verdriet, de boosheid of alles wat je nog zo graag anders had gewild.
Het één hoeft het ander niet uit te sluiten.
Je hoeft je oordeel over het verlies niet te veranderen
Misschien zul je het overlijden van je geliefde partner nooit rechtvaardig vinden. Misschien blijft het altijd iets waarvan je denkt: Dit had niet mogen gebeuren.
Je mag de situatie de rest van je leven verschrikkelijk, oneerlijk en pijnlijk blijven vinden. Dat hoef je niet te veranderen.
Maar dat betekent niet dat de manier waarop het verlies doorwerkt in jouw leven altijd hetzelfde hoeft te blijven.
Wat je nu nog volledig overspoelt, kan op een ander moment anders voelen. Je kunt manieren ontdekken om met moeilijke momenten om te gaan. Je kunt opnieuw ervaren wat belangrijk voor je is en wat je leven waarde geeft.
Misschien ontdek je ook dat je zelf bent veranderd. Dat wat vroeger vanzelfsprekend was, nu anders voelt. Dat je andere behoeften hebt gekregen of opnieuw moet onderzoeken wat bij je past.
Niet omdat het verlies minder betekenis heeft gekregen, maar omdat er naast het gemis ook weer ruimte kan ontstaan voor andere delen van je leven.
Je hoeft niet anders te gaan denken over wat er is gebeurd om wel anders met de gevolgen ervan te leren leven.
En dat hoeft niet volgens een vast tijdschema.
Je hoeft geen vrede te hebben met je verlies om verder te leven
Misschien gaat het uiteindelijk niet zozeer om de vraag of je je verlies kunt accepteren, maar om hoe je verder leeft met alles wat er is veranderd.
Want een ingrijpend verlies verandert vaak veel meer dan je van tevoren kunt overzien. Niet alleen je dagelijks leven, maar soms ook hoe je naar jezelf, anderen en de toekomst kijkt.
Het kan tijd kosten om daarin opnieuw je weg te vinden. Om te ontdekken wat je nodig hebt, wat voor jou belangrijk is en hoe je verder wilt. Zonder dat je het verleden hoeft af te sluiten of degene die je bent verloren moet loslaten.
Je hoeft niet goed te vinden wat je is overkomen. Je hoeft er zelfs nooit vrede mee te krijgen. Maar je mag wel ontdekken hoe je verder kunt leven, mét het gemis en de liefde voor degene die je bent verloren.
